48 yaşında kadın hasta, ağız kuruluğu, yutkunma güçlüğü ve son iki yılda hızlı ilerleyen çok sayıda diş çürüğü şikâyetiyle başvuruyor. Yapılan ölçümde uyarılmamış tüm tükürük akış hızı 0,04 ml/dk olarak kaydediliyor. Bu hastadaki çürük riskinin temel belirleyicisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tükürük sodyum düzeyinde yükselme
- B) Tükürük alfa-amilaz aktivitesinde artış
- C) Tükürük lizozim seviyesinde azalma
- D) Tükürük klirens işlevinde bozulma
- E) Pelikıl kalınlığında incelme
Açıklamalı cevap
Doğru cevap: Tükürük klirens işlevinde bozulma
Şiddetli tükürük bezi hipofonksiyonunda, çürük riskini artıran en kritik faktör oral klirensteki bozulmadır. Klirensin azalması, fermente olabilen karbonhidratların ve asitlerin ağızda uzun süre kalmasına yol açarak demineralizasyonu hızlandırır. Tamponlama kapasitesi ve antimikrobiyal bileşenler de etkilense de, tabloya en doğrudan katkıyı klirens düşüşü yapar.
DUS kazanımı: Hiposalivasyon olgularında çürük risk değerlendirmesi yapabilme; tükürük akış hızı, klirens ve tamponlama arasındaki ilişkiyi klinik senaryoda yorumlayabilme becerisi kazanılır.
Kaynak ve üretim izi
DUS rubriği: Restoratif / Çürük tanısı ve histopatoloji
Dental Caries The Disease and its Clinical Management, 2. Baskı, Bölüm 11: Tükürüğün Rolü
Kitap: Dental Caries The Disease and its Clinical Management